काभ्रे । कृषि उत्पादन वृद्धि, स्थानीय कृषि उपजको प्रवर्द्धन तथा उपभोक्तालाई गुणस्तरीय कृषि उत्पादनबारे सचेत गराउने उद्देश्यले आयोजित उपभोक्ता सचेतना तथा कृषि उत्पादन प्रवर्द्धन कार्यक्रम बुधबार काभ्रेकाे पनाैतीमा सम्पन्न भएको छ । राष्ट्रिय कृषि कम्पनी नेपाल र आरकेसीएन फुड बैंक लिमिटेडको आयोजना तथा सामुदायिक साकोसको समन्वयमा आयोजित कार्यक्रममा ६८ जना कृषकको सहभागिता रहेको थियो ।
संस्थाका अध्यक्ष केशव अच्छामीको सभापतित्वमा सम्पन्न कार्यक्रममा सामुदायिक साकोसका अध्यक्ष मुकुन्द शर्मा प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी थिए । कार्यक्रममा संस्थाका सल्लाहकार प्रकाश बञ्जारालगायत कृषि तथा सहकारी क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूको उपस्थिति रहेको थियो ।
कार्यक्रममा कृषि विज्ञ कुशल आचार्य र पवनकुमार सिंहले कृषि उत्पादन प्रवर्द्धन, उत्पादनको गुणस्तर, बजार व्यवस्थापन तथा उपभोक्ता सचेतनासम्बन्धी कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । कार्यपत्रमार्फत कृषकलाई आधुनिक तथा व्यावसायिक कृषि प्रणाली अपनाउन, उत्पादनमा गुणस्तर कायम गर्न र उत्पादित कृषि उपजलाई व्यवस्थित बजारसँग जोड्न आवश्यक विषयमा जानकारी गराइएको थियो । कार्यक्रममा कृषकले उत्पादन गरेका कृषि उपजको उचित मूल्य प्राप्त गर्न उत्पादनदेखि बजारीकरणसम्म प्रभावकारी समन्वय आवश्यक रहेकोमा जोड दिइएको थियो । किसान, कृषि कम्पनी, सहकारी तथा उपभोक्ताबीचको सहकार्यले स्थानीय कृषि उत्पादनको बजार विस्तार गर्न सहयोग पुग्ने सहभागीहरूको धारणा थियो ।
प्रमुख अतिथि मुकुन्द शर्माले कृषि क्षेत्रको विकासका लागि किसानलाई उत्पादनसँगै बजारको सुनिश्चितता आवश्यक रहेको बताए । स्थानीय उत्पादनको प्रयोग र प्रवर्द्धन बढाउन सके कृषकको आम्दानी वृद्धि हुनुका साथै कृषि क्षेत्रलाई थप व्यावसायिक बनाउन सहयोग पुग्ने उनको भनाइ थियो । सभापति केशव अच्छामीले कृषकलाई आवश्यक ज्ञान, प्रविधि, बजार र उपभोक्तासँग जोड्ने उद्देश्यले कार्यक्रम आयोजना गरिएको बताए । कृषि उत्पादनलाई बढावा दिन किसानका समस्यालाई सम्बन्धित निकायसम्म पुर्याउँदै उत्पादन र बजारबीचको दूरी घटाउनुपर्नेमा उनले जोड दिए ।
कार्यक्रममा सहभागी कृषकहरूले कृषि उत्पादनसम्बन्धी नयाँ जानकारी तथा बजार व्यवस्थापनका विषयमा जानकारी प्राप्त भएको बताएका थिए । सहभागीहरूले यस्ता कार्यक्रमलाई आगामी दिनमा पनि निरन्तरता दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन् । कार्यक्रमले कृषकलाई उत्पादनमा प्रोत्साहन गर्नुका साथै स्थानीय कृषि उपजको प्रवर्द्धन र उपभोक्ता सचेतना अभिवृद्धिमा योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
किसानको उत्पादनदेखि उपभोक्ताको घरसम्म डिजिटल पहुँच
किसानले उत्पादन गरेको कृषि उपजलाई खेतबाटै संकलन गरी खाद्य बैंकमार्फत प्रशोधन तथा बजारीकरण गर्दै उपभोक्ताको घरसम्म पुर्याउने अवधारणा अघि बढाइएको छ । ‘खेतदेखि थालसम्मको कृषि यात्रा’ शीर्षकमा प्रस्तुत गरिएको विवरणअनुसार कृषि उत्पादनको संकलनदेखि उपभोक्ताले स्वस्थकर खाद्य सामग्री प्राप्त गर्ने अवस्थासम्म विभिन्न चरण समेटिएका छन् ।
यस अन्तर्गत पहिलो चरणमा किसानको खेतबाट कृषि उत्पादन संकलन गरिन्छ । संकलित उत्पादनलाई आर.के.सी.एन.एल. फुड बैंकमा लगेर अर्डर तथा बिक्री प्रक्रियामा जोड्ने व्यवस्था देखाइएको छ । यसले किसानबाट उत्पादित तरकारी तथा अन्य कृषि उपजलाई व्यवस्थित रूपमा बजारसम्म पुर्याउन सहयोग गर्ने लक्ष्य राखेको देखिन्छ । त्यसैगरी ग्राहकका लागि खाता अनबोर्डिङ तथा डिजिटल प्रोफाइल तयार गर्ने व्यवस्था पनि समेटिएको छ । डिजिटल माध्यमको प्रयोगबाट ग्राहकको विवरण व्यवस्थापन गर्नुका साथै अर्डर प्रक्रियालाई सहज बनाउने उद्देश्य राखिएको छ ।
उपभोक्ताले अर्डर गरेको कृषि तथा खाद्य सामग्री ‘हेलो सर्भिस नेपाल’मार्फत घरमै डेलिभरी गर्ने व्यवस्था पनि कृषि यात्राको महत्वपूर्ण चरणका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ । यसबाट बजार वा पसलसम्म पुग्नुपर्ने बाध्यता कम गर्दै उपभोक्ताको घरमै खाद्य सामग्री उपलब्ध गराउने अवधारणा अघि सारिएको छ ।
समग्रमा, किसानको खेतमा उत्पादनदेखि संकलन, खाद्य बैंक, डिजिटल अर्डर र घरदैलो डेलिभरी हुँदै उपभोक्ताको थालसम्म कृषि उपज पुर्याउने अवधारणाले उत्पादन र उपभोगबीचको दूरी घटाउने प्रयास गरेको छ । प्रस्तुत सामग्रीले किसानको उत्पादनलाई व्यवस्थित बजारसँग जोड्दै स्वस्थ खाना र सुखी परिवारको अवधारणालाई समेत जोड दिएको छ । यस किसिमको प्रणाली प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेमा किसानले बजार पाउने र उपभोक्ताले सहज रूपमा कृषि उपज प्राप्त गर्ने वातावरण बनाउन सहयोग पुग्ने देखिन्छ ।